Thursday, August 22, 2013

Šejh Muhammed Nazim Adil el-Haqqani el-Qubrusi - Biografija

On je rođen 1922. godine u gradu Larnaki, Kipar u porodici arapskog porijekla sa tatarskim korijenima. U mladom dobu dobio je mnogo uvida u put sufizma preko djeda sa očeve strane koji je bio pripadnik kadirijskog sufijskog reda, učeći njegove discipline i prakse.
Dobra svojstva u njegovom karakteru su se već manifestirala kod njega kroz ponašanje i pokazivanje strpljenja. Ubrzo je bio prepoznat od strane duhovno i vjerski učenih ljudi Larnake.
Po zavšetku srednje škole na Kipru 1940. godine, otputovao je u Istanbul radi daljeg obrazovanja. Studirao je na Istanbulškom univerzitetu i postao magistar hemijskog inžinjeringa. Istovremeno je tragao za islamskim vjerskim znanjem učeći kod šejha Džemaludina El-Elsunija i od njega je dobio punomoć.
Također je učio o putevima nakšibendijskog sufijskog reda od šejha Sulejmana Erzerumija. Dotada je šejh Nazim imao jaku želju da ide u Damask u blagoslovljenu zemlju Šama i da posjeti sveti mezar poslanika Muhameda a.s. u Medini. Ubrzo je šejh Sulejman Erzerumi dobio duhovna uputstva da obavjesti šejh Nazima da otpočne sa svojim putovanjem u Damask. Šejh Nazimu je rečeno da će se na kraju tu upoznati sa svojim suđenim duhovnim učiteljem, Velikim šejhom Abdullahom El-Feiz Ed-Dagestanijem. Šejh Sulejman ga je opisao kao "glavnog učitelja Zlatnog Lanca nakšibendijskog reda našeg vremena".
Šejh Nazim je onda krenuo za Siriju. Na svom putu za Damask posjetio je Halep, Hamu i Homs. U Homsu je bio u osami u džamiji i mezaru slavnog ashaba Božijeg Poslanika a.s., Halida ibn Velida, gdje je on također dobio ovlast u hanefijskom fikhu od šejh Muhammeda Ali Ujun El-Suda i šejh Abdul-Dželila Murada i ovlast u oblasti hadisa od muhadisa šejh Abdul-Aziza ibn Muhammed Ali Ujun El-Suda.
1944. godine se preselio u Tripoli (Libanon) gdje je bio gost šejha Munira El-Malika, muftije sjevernog Libanona i šejha kadirijskog, rifaiskog i nakšibendijskog sufijskog reda. Odatle je otputovao u Damask u Hal El-Midan gdje je konačno sreo šejha Abdullaha El-Feiz Ed-Dagestanija. On je odsjeo u kući kupljenoj od strane šejh Abdullahovog prvog sirijskog murida, šejha Husejna ibn Ali El-Kurdi El-Husejnija. Okružujući predio u kome su oni bili bio je bez sumnje smatran među tradicijama da je od velike duhovne vrijednosti.
Trideset godina je šejh Nazim ostao u društvu svog istaknutog učitelja koji je imao titulu sultan ul-Evlija. Šejh Abdullah je salio u njega vrela duhovnog znanja i mudrosti otvarajući mu realnosti beskonačnih okeana milosti. U vrijeme zadnjih godina njegove obuke, šejh Nazimu je naređeno od strane šejh Abdullaha da putuje prema Turskoj i Bliskom Istoku, gdje su mnogi ljudi preko njega prihvatili nakšibendijski red. On je izvršio mnogo osama među kojima je bilo onih u blizini svetog mezara poslanka Muhammeda a.s. i blizini mezara šejh Abdul Kadira Gejlanija.
Šejh Abdullahm El-Feiz Ed-Dagestani je preminuo 4. oktobra 1973. godine, tj. 4. ramazana 1398 hidžretske godine, ostavljajući šejh Nazima kao imenovanog nasljednika u zlatnom lancu najistaknutijeg nakšibendijskog reda. Šejh Nazim je nastavio svoja putovanja, proširujući svoj opseg destinacija, uključivši Evropu, Ameriku i Daleki istok. On osnovao duhovne centre širom planete, donoseći svjetlo i smjernice u živote mnogih. On je također počastvovan sa prilikom da predstavlja islam i sufijski put na različitim platformama za diskusiju sa međureligijskim grupama i da ulaže napore za skupno mirno razrješenje konflikata.
Šejh Nazim je također poznat među mnogo velikih učenjaka koji žive u različitim centrima u svijetu i koji su pokazali veliku naklonost i poštivanje prema njegovom spomenu. Među njima su El-Habib Ali El-Ajadarus u Maleziji; Sejjid Muhammed ibn Alevi El-Meliki u Meki; El-Habib Omer ibn Hafiz iz Tarima; Sejjid Jusuf El-Rifai iz Kuvajta; šejh Isa El-Himjeri u Dubaiu; Sejjid Afif El-Din El-Gejlani i šejh Bekr El-Samarrai iz Bagdada; El-Šerif Mustafa ibn El-Sejjid Ibrahim El-Basir u centralnom Maroku; Vrhovni muftija Sirije šejh Ahmed Kuftaro ibn Mevlana El-Šejh Emin i njegovi prijatelji šejh Bešir El-Beni, šejh Redžeb Dib, i šejh Ramadan Dib; Kattani šejhovi iz Damaska; šejh Abdullah Siradžuddin i njegov nećak dr. Nuruddin Itr; Mevlana El-Šejh Abdurahman El-Šeguri; dr. Samer El-Nas i drugi.

Sunday, August 18, 2013

šejh Muhammed Nasruddin el-Albani, rahimehullah - Biografija

Dana 22. džumade-l-uhra 1420. godine po Hidžri (02.10.1999. po Isa a.s.) na Ahiret je preselio veliki islamski ucenjak, šejh Muhammed Nasrudin Albani (rahimehullah). Dženaza je obavljena istog dana u vecernjim satima, prema šejhovom vasijjetu (oporuci), u kojoj je zahtijevao da se ona što prije obavi, kao što je preneseno iz primjera, Poslanika, s.a.v.s.


Bio je ucenjak, cije nam je znanje, iskrenost i poštenje davalo moralnu podršku. Jedan od selefa je imao obicaj reci: "Kad cujem za smrt nekoga ko slijedi sunnet Muhammeda, s.a.v.s., to je kao da sam izgubio dio svoga tijela." (preneseno iz "Objašnjenje temelja fikha Ehli sunne vel džema’a").

Šejh Albani (rahimahullah) je bio jedan od rijetkih ucenjaka, koje bi mogli nazvati istinskim muhaddisima. Allah, s.v.t., mu je darovao svestranost razumijevanja islamskog ilma i istrajan trud za ocuvanje sunneta Muhammeda, s.a.v.s. Njegov život, od mladosti, bio je posvecen islamskoj davi, kako bi muslimani mogli praktikovati svoju vjeru po uzoru na Muhammeda, s.a.v.s., i njegove ashabe, r.a., bez novotarija, koje su se uvukle u muslimanski ummet.

ŠEJHOVA BIOGRAFIJA (Autor Dr. Asim Abdullah Al-Karijuti)


Muhammed Nasrudin Albani (rahimehullah) je roden u gradu Škodra (ALBANIJA), 1332. godine po Hidžri (1914. godine po Isa a.s.), u siromašnoj porodici. Njegov otac hadži Nuh Nadžmati Albani završio je šerijatski studij u Istanbulu. Zbog uticaja ateistickog neprijatelja porodica seli u Damask (SIRIJA). Tamo je šejh Albani završio osnovnu islamsku edukaciju iz Kur'ana, tedžvida, fikha, arapskog jezika. Ucio je od tamošnjih šejhova i ocevih prijatelja. Takoder, od oca je izucavao zanat popravljanja satova, u cemu je postao visoko obrazovan i cijenjen. Kada je imao dvadesetak godina, pocinje izucavati hadis i njemu srodne islamske nauke. Na ovom podrucju je poceo raditi proucavanjem djela koje je napisao hafiz Iraki.

S obzirom da se knjige koje su mu bile potrebne, nisu mogle naci u ocevoj knjigoteci, iznajmljivao ih je iz cuvene knjigoteke "MEKTEBETU-Z-ZAHIRIJA" u Damasku. Postao je zadivljen izucavanjem hadisa, do te mjere da bi ponekad zatvarao svoj ducan i otišao u knjigoteku, u kojoj bi se zadržavao i po 12 sati. Osobe koje su radile u knjigoteci, darovale su mu posebnu sobu i poseban kljuc da bi mogao uciti i prije uobicajenog vremena otvaranja. Cesto bi znao uciti od ranog jutra do iza jacije. Za to vrijeme su nastala mnoga njegova djela, od kojih brojna još nisu odštampana. Šejhovo izucavanje hadisa Muhammeda, s.a.v.s., je imalo veliki uticaj na njega i rezultiralo je odbacivanjem slijepog slijedenja mezheba i proucavanjem Kur'ana i sunneta Muhammeda, s.a.v.s., onako kako su radili ispravni sljedbenici (selefu-s-salih). Organizirao je predavanja studentima i univerzitetskim profesorima, na kojima je poducavao o akidi, fikhu, usulu i hadisu. Takoder je organizirao i mjesecna putovanja u cilju dave u razlicite gradove Sirije i Jordana. Nakon brojnih radova koji su se pojavili u štampi, šejh biva izabran za profesora hadisa na novom Univerzitetu u Medini-Munevveri, gdje je radio tri godine i bio clan Univerzitetskog vijeca.

Poslije rada u Medini-Munevveri, vraca se na svoje ranije izucavanje u "MEKTEBETU-Z-ZAHIRIJA" - DAMASK, ostavljajuci ducan u amanet jednom od brace. U cilju davetskih aktivnosti posjetio je mnoge zemlje kao Katar, Egipat, Kuvajt, Emirate, Španiju, Englesku...

Za života je bio primoran više puta emigrirati iz Sirije u Jordan, u Bejrut, Emirate i ponovo u Jordan (Amman), gdje je boravio do kraja svog života. Njegovi ucenici su mnogobrojni, medu kojima su mnogi današnji šejhovi;

Hamdi Abdul-Medžid Selefi, dr. Umer Sulejman Al-Aškar, Muhammed Džemil Zejnu, Muhammed Ibrahim Šakrah, Abdur-Rahman Abdul-Melik... 

Dragi Allahu, podari oprosta Ebu Abdur-Rahmanu i uzvisi njegov položaj medu odabranim, iznad mnogih Tvojih robova na Sudnjem danu. Ucini njegov kabur prostranim i ispuni ga svjetlošcu. AMIN. Dragi Allahu,Ti sve cuješ i odazivaš se molitvama. 

INNA LILLAHI VE INNA ILEJHI RADŽIUN (SVI SMO ALLAHOVI, ALLAHU SE VRACAMO). 


Iz života šejha:

- Sam šejh Albani o ovome kaže: “Zaista je dobrota Allahova prema meni neizmjerna, a u prvom redu je dvoje: hidžra moga oca u Šam i zanat (popravljanje satova) kojem me poducio.” Razlog za prvo je, naravno, cinjenica da nema puta do Kur’ana i Sunneta bez poznavanja arapskog jezika, a drugo je opskrba vlastitim rukama. Tako je šejh Albani dnevno radio tri sata zaradujuci opskrbu za familiju a ostatak je provodio u ucenju.

- Šejh Nasruddin Albani 1955. godine je izabran ispred Šerijatskog fakulteta u Damasku, da izvrši recenziju i da ocijeni hadise u pravnoj enciklopediji univerziteta. Takoder, izabran je za clana komisije za nadzor distribucije djela iz oblasti hadiske nauke. 1972. godine pozvan je kao predavac na Islamski univerzitet u Medini gdje ostaje tri godine, davši ogroman doprinos, prvenstveno studentima na koje je ostavio trag u pogledu prihvacanja sunneta kao dokaza u vjeri, traženja izvora i vjerodostojnosti, a njegovim djelovanjem po prvi put ustanovljena je nauka o lancu prenosilaca koja se poslije proširila na mnoge druge fakultete. 1977. godine izabran je kao mentor na odsjeku za izlaganja doktorskih referata iz oblasti hadisa, a od ’85. do ’88. radi i kao clan upravnog odbora Islamskog univerziteta u Medini.

- Napisao je preko 200 razlicitih djela, od kojih je štampano preko 60, a ima oko 7000 snimljenih audio kaseta tematski razlicitih dersova. Ibn Baz je rekao: “Nisam vidio veceg alima ovog vremena u hadisu od šejha Albanija.”

- Na pitanje jednog od autora ovih redaka šta bi dao kao nasihat na putu dave šejh Albani je odgovorio: “Prije svega, obaveznost iskrenog nijjeta u ime Allaha, dž.š., i dosljedno slijedenje selefu-s-saliha (prve tri generacije Islama -generacije ashaba, tabiina i tabitabiina (op.a.). Budite u davi blagi! Primjer daije i ljudi koje poziva i objašnjava im vjeru je poput primjera lijecnika i bolesnika, zato, ljudima prilazite sa blagošcu i odmjerenošcu.

- Prenosi Ebu Umame od Allahovog Poslanika, s.a.v.s., da je rekao: "'Uzmite znanje prije nego što nestane.' Upitali smo: 'Allahov Poslanice, kako ce nestati znanja, a medu nama Allahova Knjiga?' Poslanik, s.a.v.s., se naljuti, a zatim rece: Majke vas vaše izgubile (ukor, a ne dova), zar Tevrat i Indžil nisu bili medu sinovima Israilovim, ali im to nije ništa koristilo. Nestajanje znanja je kada nestanu njegovi nosioci" (Daremi).

- Njegov dugi misionarski rad i aktivnosti mogu se svesti u nekoliko osnovnih tacaka:

- pozivanje povratku Kur'anu i sunnetu i iskorjenjivanju mezhebske pristrasnosti,

- potreba da se Kur'an i sunnet shvacaju onako kako su ih shvatile prve generacije muslimana,

- pozivanje u Allahovu jednocu (tevhid) i objašnjenje akide (vjerovanja) prvih generacija muslimana po pitanju Allahovih imena i svojstava,

- upozoravanje na širk, sve njegove oblike i vrste,

- upozoravanje na zabludjele sekte kao što su kadijanije, rafidije i ostale,

- upozoravanje na novotarije i loše pojave i obicaje koji su sa zapada došli i raširili se medu muslimanima.

Šejh Ibn Baz, rahimehullah, je za njega rekao: "Mislim da je šejh Albani obnovitelj hadiskih znanosti ovog doba."

Nakon preseljenja šejha Albanija, šejh Salih ibn Abdulaziz ibn Muhammed Ali Šejh je rekao: "Hvala Allahu na Njegovom odredenju, svi smo Allahovi i svi se Allahu vracamo. Nema sumnje da je gubitak alima, kao što je šejh Nasruddin Albani nesreca, jer je bio jedan od velikih ucenjaka i muhaddisa ovog ummeta

Šejhova najpoznatija djela su:

- SILSILETUL-EHADISI-S-SAHIHATI (LANAC SAHIH HADISA),


- IRVAUL-GALIL (ONO ŠTO NAPAJA ŽEDNOG),

- SILSILETUL-EHADISI-DAIF (LANAC DAIF HADISA),


- SIFETUS-SALATIN-NEBIJJI (OBJAŠNJENJE POSLANIKOVOG NAMAZA),

- ADABU-Z-ZIFAF (ADABI ŽENIDBE),


- AHKAMUL-DŽENAIZ (PROPISI DŽENAZE),

- HIDŽABETUL-MERETIL-MUSLIME (HIDŽAB ŽENE MUSLIMANKE),


- EL-EDŽVIBEN-NAFIA (KORISNI ODGVORI),

- MENZILETUS-SUNNETI FIL ISLAM (VRIJEDNOST SUNNETA U ISLAMU),


- ŠERH AKIDETU-TAHAVIJE (OBJAŠNJENJE TAHAVIJSKE AKIDE),

- MENASIKUL HADŽDŽI VEL UMRETI (PROPISI HADŽDŽA I UMMRE),


- SAHIH HADISI-TIRMIZI, DAIF HADISI - TIRMIZI

- SAHIH HADISI - EBU DAVUD, DAIF HADISI - EBU DAVUD,


- SAHIH HADISI-NESAI, DAIF HADISI-NESAI,

- SAHIH ET-TERGIB VET-TERHIB, DAIF ET-TEGRIB VET-TERHIB...

Saturday, August 17, 2013

Koristi zikra!



Neki učenjaci navode da postoji stotinu koristi od zikra, među njima su sljedeće:
-tjeranje šejtana
-zadovoljstvo Allaha, dž.š.
-gubitak samoće
-velika nagrada
-brisanje grijeha
-izraz ljepote na licu
-raspostranjenost grudi
-uspostavljanje veze između čovjeka iI Allaha, dž.š.
-čuvanje života
-izvršavanje najčasnijeg ibadeta
-sprječava činjenje grijeha, npr. ogovaranje i prenošenje tuđih riječi
-okreće srce Njegovom Gospodaru, podstiče čovjeka na samokontrolu, na kajanje I pokajanje
-upotpunjava neka dobra djela i povećava nagradu za njih
-meleki spominju onoga ko spominje Allaha, dž.š.
-najveća korist od zikra jeste ta da Allah, dž.š., spominje onog ko Njega spominje. Allah, dž.š., je rekao: “Sjećajte se vi mene I Ja ću se vas sjećati.” (El-Bekara, 152)
-Allah, dž.š., neprestano čuva onoga ko Ga spominje I u posebnoj je vezi s Njim
-onome ko spominje Allaha, dž.š., ne dolaze loše misli I namjere
-iz njegovog srca odlazi nemir, brige I potištenost, tuga I tjeskoba u životu
-Allah, dž.š., produžava mu život I daruje mu berićet u vremenu
-zikr čisti srce vjernika
-zikr daje snagu za činjenje I drugih ibadeta I omogućava mu da čini I druge ibadete
prema mišljenju ibn Kajjima, jedna od najvećih koristi zikra jeste I to što on briše licemjerstvo iz tvoga srca, jer licemjer je taj koji rijetko spominje Allaha. Allaha, dž.š., je o licemjerima objavio:”Kada ustaju molitvu obaviti, lijeno se dižu, I samo zato da bi se pokazali pred svijetom, a Allaha gotovo da I ne spomenu."(En-Nisa,142)                                                                                                                                          Licemjer nije u stanju ustrajati u spominjanju Allaha, dž.š. Nećeš vidjeti licemjera da spominje Allaha ,dž.š., na pijaci, u automobilu, u avionu, u džamiji, to samo iskreni vjernici čine. Ukoliko želiš provjeriti da li si iskreni vjernik ili licemjer upitaj sebe: Spominjem li često Allaha, dž.š.? Spominjem li Ga kada sam u društvu s ljudima? Spominjem li Ga kada izlazim na pijacu, ulazim u avion ili u automobil? Ako to činiš, onda se raduj jer u tvom srcu ima imana, a ako nije tako onda plači nad samiim sobom ukoliko si u stanju plakati.

Šta je sufizam i ko su sufije?

Sufizam odnosno tasavuf (arapski تصوف, tasavuf, persijski عرفان, erfan) je zajednički naziv za razne mističke pokrete unutar islama koji se odlikuju inzistiranjem na askezi, ljubavi, spoznaji duhovne istine i ekstatičkom jedinstvu sa voljenim Tvorcem, kao krajnjem cilju svakog pojedinca.
Sufisti su organizirani u različita bratstva i sestrinstva (tarikate) koja mogu biti sunitska, šijitska, zajednička ili ne pripadati nijednoj od te dvije zajednice. Sufijske bratovštine uključivale su derviške redove i fakirski pokret. Sufizam inzistira na unutarnjim aspektima islama, odnosno usavršavanju vjere i odricanju od ega, nasuprot inzistiranju na pravnim aspektima islama. Kroz molitvu i meditaciju sufiji su željeli ponirati sve dublje u Božju ljubav.
Sufiji su među običnim ljudima bili štovani kao sveci, a nailazili su na žestok otpor službenog islama. Mnogi od sufijskih redova postoje i danas, najviše na sjeveru Afrike.

Naziv

Termin sufi i sufizam (tasavuf) potiču od belog vunenog ogrtača (suf) koju su nosili muslimanski asketi.[1] Naziv se proširio među orijentalistima 19. vijeka, a korijen mu dolazi od arapske riječi تصوف tasawwuf.

Povijest

U razvoju sufizma se izdvajaju tri istorijske perioda: klasični, srednjovekovni i moderni.[2]
Klasični period[uredi - уреди]
Prvi počeci sufizma nisu poznati. Neki osnovni koncepti islamskog misticizma kao što su pobožno siromaštvo (fakr), potpuno predavanje Bogu (tawakkul) i određeni oblici religijske prakse, poput ponavljanja Božjeg imena (zikr) i slušanja poezije i muzike (sama'), imaju svoje paralele u prvim vekovima islama. Postoje mišljenja da je sufizam bio neodvojivi deo ranog islama i da je sam Muhamed bio sufija, kao i njegovi drugovi i prva četvorica halifa.[2] U decenijama nakon smrti Muhameda, u zajednici su se javila pitanja: Da li naglasak treba staviti na rituale i zakon ili na unutrašnju veru i ljubav? Da li je Bog daleki Gospodar ili je pristupačan u duši? Kada je kalifat prešao u Damask, u kulturnom pogledu udaljen od Arabijskog poluostrva, mnogi su se usprotivili sekularizaciji vladara koji bi trebalo da budu Božji upravitelji na zemlji. Jedan od ranih muslimanskih asketa i preteča sufija je bio Hasan al-Basri (umro 728). Asketski pokret se u islamu javlja u drugoj polovini 8. veka u istočnom, šiitskom islamu na granicama Mesopotamije. U to vreme, otprilike sto godina nakon Muhamedove smrti, postojali su pobožni muslimani, koji su se odricali svakog posjeda, željeli su živjeti jednostavnim životom, a u znak asketizma odijevali su se u grube vunene haljetke (suf). Neki od njih postali su lutajući propovjednici, a drugi su živjeli u duhovnim zajednicama u kojima je bio i znatan broj žena. Najpoznatija sufijska učiteljica i svetica iz 8. stoljeća je bila Rabija al-Adevija koja je propovedala strastvenu ljubav (ar. jiubb) prema Bogu. U 9. veku se mistički pokret sukobljuje u Basri i Bagdadu s racionalističkom teologijom (kalam) sunitskog smera. Sufiji su nailazili su na žestok otpor službenog islama, i na optužbe zbog panteizma, libertinizma i zapuštanja ritualnih dužnosti.[3]


Pogubljenje Mansura al-Haladža.
Članovi asketskih pokreta koji su želeli obnovu islama u njegovoj prvobitnoj čistoti mogli su biti inspirisani stupanjem u kontakt sa zoroastrejcima, budistima, hinduistima, a takode i hrišćanskim monofizitima. Smatra se da su na sufizam, između ostalog, uticali asketizam hrišćanskih monaha i neke neoplatonističke ideje.[3] Poznato je da su neke hrišćanske askete nosile vunene halje slične onima koje su donele ime prvim sufijama. No bez obzira na to gde se nalazio izvor početne inspiracije, sufizam je u svom formativnom periodu odražavao stavove, aktivnosti i rituale geografske okoline u kojoj su tokom IX i X veka učitelji živeli i propovedali. Tako je Fudeil ibn Ijad (Fudayl ibn 'Iyad) iz Horasana postao čuven zbog napuštanja života u porodici, Zunun al-Misri iz Egipta zbog poetskog iskazivanja sume ontoloških problema, Abu Jazid Bistami iz planinskog Bistama po svojim paradoksalnim aforizmima, a Džuneid iz Bagdada po privrženosti socijalnim normama uprkos neprestanoj unutrašnjoj borbi. Mansur al-Haladž, pogubljen u Bagdadu, je u očima sledbenika ostao upamćen kao model mističkog ljubavnika. Neki kasniji teoretičari pripisivali su asketske sklonosti učiteljima iz Horasana, a umerenija i prilagodljivija učenja sufijama iz Iraka. Međutim, svi oni su više predstavnici određenog životnog stava nego određenog mesta.[2]
U 10. veku naziv sufi za islamske mistike i askete poznat je u celom muslimanskom svetu. Mnogi su se odvojili od prijatelja, presekli porodične veze i odbacili hranu i zaklon. Odnos između učitelja i učenika je predstavljao samu srž sufijske prakse. Poneki veliki učitelj je smatran i svecem (vali alah - „prijatelj Boga"), u kom slučaju bi nastavio da pruža blagodatnu moć čak i posle smrti, a njegov grob bi postao mesto hodočašća. Skupine učenika su počele da se okupljaju oko velikih učitelja, a zajednička staništa su se razvila u manastire.[3] Krajem X veka su činjeni pokušaji da se sistematišu svi elementi sufijskog učenja. Formativni period sufizma se svodi na lavirint ličnih imena i arapskih izraza. Napisani su priručnici koji obiluju korelacijama poželjnih vrlina, uzornih pojedinaca, tehničkih termina i škola mišljenja. Ali Hudžviri (Ali Hujwiri) je dobar primer takvog pristupa. Njegovo delo Kashf al-Mahjub, cenjeno kao najstarija persijska rasprava o sufizmu, daje pregled čitave klasične faze u samo jednom poglavlju, povezujući svakog čuvenog učitelja sa određenom doktrinom i zatim obraćajući pažnju na razne interpretacije te iste doktrine. Na primer, ideja borbe sa animalnom dušom (nefs) je pripisana sehlidijama, sledbenicima šejha Sehl ibn Abdelaha Tustarija.[2]
Srednjovekovni period[uredi - уреди]
Srednjovekovni period se odlikuje novim pokušajima doktrinarnih sistematizacija s jedne, i popularizacijom učenja putem osnivanja mističkih redova, s druge strane. Sufijske zajednice, u prvo vreme slučajne i prolazne, u 12. veku postale su razvijene organizacije sa političkom moći, hijerarhijskom lestvicom, monaškim pravilima i institucionalizovanim lancima inicijacije. 12. vek svedoči i o usponu sufijskih redova ili bratstava. Ugledni među redovima bili su bektašije (sredina 14. veka), suravadije (od otprilike 1200; postali su uticajni u Indiji), rifaije, ili zavijajući derviši (sredina 12. veka, poznati po neverovatnim egzibicijama), egipatske šazilije, kadirije i nakšbendije.[3]


"Okupljanje ptica", oslikani Attarov rukopis iz 12. veka.
Dva najuspešnija pokušaja da se sistematizuje misao sufizma potekla su iz pera dva velika islamska filozofa koji su se približili sufizmu na holističkoj osnovi, povezujući ga sa drugim oblastima srednjovekovnog filozofskog i teološkog izučavanja. Prvi od njih, al-Gazali, bio je profesor u čuvenoj medresi Nizamiji u Bagdadu, da bi se zatim povukao 1091. i postao sufija. U svom magnum opusu »Oživljavanje verskih nauka« (Ihya Ulum Al-Din) ispitao je različite načine i puteve saznanja da bi došao do zaključka da samo unutrašnja istina koju traže sufije može zadovoljiti zahteve islamske vere. On je time povezao sufizam i sunitski islam a ne umanjujući autoritet nijednog od njih. Drugi filozof, Ibn Arabi, španski mistik, upoznat i sa hrišćanskim i sa muslimanskim filozofskim kategorijama, ispitao je najdublje nivoe značenja Kurana i opisao suštinsku ideju tavhida (Božjeg jedinstva) tako originalno, da je to u isto vreme privlačilo i odbijalo njegovu muslimansku sabraću. Kasnija izlaganja teološkog sufizma bavila su se pojmovima kao što su savršen čovek (al-insdn al-kamil), stožer (kutb), metafizičkim dimenzijama svetlosti, ljubavi itd, upravo zbog velikog Gazalijevog i Arabijevog uticaja.[2]
Srednjovekovni islamski misticizam je bio podjednako determinisan mističkom poezijom i sistematičnom spekulativnom teologijom. Ibn Arabi je pisao stihove na arapskom jeziku, no njegova slava potiče pre svega od njegovog proznog opusa. Sasvim je suprotan bio lik mevlane Dželaledina Rumija, koji je svoje duhovne vizije pretočio u poeziju koja je osvojila maštu mnogih muslimana koji su vladali persijskim jezikom. I pre njega su brojne sufije pisale poeziju na tom jeziku. Sadi iz Širaza (u 1293.), njegov savremenik, je zajedno sa Hafizom (u. 1390) izvršio ogroman uticaj na mistički nastrojene muslimane. No ipak je Rumijeva ekstatička poezija, sakupljena u ogromnim zbirkama kao što su Masnavi i Diwan-e Shams-e Tabrizi, sažela suštinski kvalitet srednjovekovnog sufizma: njegovi posvećenici su kretali u traganje za ljubavlju, odričući se doma, razuma, pa čak i života da bi našli Voljenog. Rumijevo nesistematično i anegdotsko pisanje se mnogo više približilo pravom doživljaju takvog traganja od rafiniranih i sveobuhvatnih al-Gazalijevih dela ili spretne Ibn Arabijeve dijalektike.[2]


Mevlevije, »derviši koji se vrte«.
Rumi je inspirisao formiranje mističkog bratstva poznatog kao »derviši koji se vrte«. Nastanak ovakvih bratstava je bio prvi znak razvoja popularnog, narodnog sufizma. Izgleda da je pre XI veka bilo odredenih zajednica u koje su se sufije udruživale tražeći društvo sa sličnim interesovanjima. One su bile labavo i slobodno organizovane, doduše sa određenim pravilima, ali bez strogih propisa o autoritetu i hijerarhiji. Međutim, od kraja XI veka, i tokom čitavog srednjovekovnog perioda, u žiži pažnje i aktivnosti unutar zajednice sufija bio je šeih. On se razlikovao od ostalih po rasporedu svakodnevnih delatnosti i po harizmatičnosti. Takva osoba je obično bila rođena u poštovanoj porodici, obrazovana u svim oblastima tradicionalnih islamskih nauka, mnogo putovala i obišla većinu značajnih mesta muslimanskog sveta, pa se zatim posvetila sufizmu. Na kraju bi neki već priznat učitelj takvog čoveka proglasio za svog naslednika. Ovakvoj shemi odgovaraju opisi života osnivača svih najvažnijih redova, koji se često, u duhovnom pogledu, oslanjaju jedni na druge. Tako je Abdel-Kadir Džilani (u. 1166), eponimni učitelj panislamskog reda kadirija, uveo Abu Hafsa Omara Suhravardija, osnivača reda suhravardija u sufizam i mistički put. Ne samo da su živeli u istoj epohi i bili lično povezani nego su i u svojim tendencjjama bili slični i u pozivanju na rane sufije — u pomenutom slučaju na Džuneida koji je živeo u X veku. Drugi panislamski red, nakšbandije, odabrao je drugog legendarnog učitelja za svoj uzor — Abu Jazida Bistamija, potpunu suprotnost Džuneidu. Regionalni redovi, kao što je, na primer, red badavita, nazvan po egipatskom svecu al-Badaviju (u. 1276), nisu bili toliko svesni svojih klasičnih korena, mada su i oni proučavali geneologije i vezivali se za prve generacije muslimana, pa čak i za proroka Muhameda. Razlog je delimično ležao u osećanju duhovne međuzavisnosti i redovi su sveli međusobne sukobe na najmanju moguću meru pa su krajem srednjovekovnog perioda neki učitelji imali istovremeno članstvo u dva različita reda. Društvena uloga redova se ogleda u njihovim gradevinama i organizaciji. Bile su izgradene kuće za učenike, porodicu i posetioce: one su često bile locirane u blizini nekog značajnog groba; smrt je predstavljala važan momenat u funkcionisanju ovih kompleksa, jer po smrti jednog šejha, mogao je biti izabran njegov naslednik (halifa). Princip po kome je vršen izbor varirao je od reda do reda. Odlučujuća je bila volja preminulog učitelja. Datum njegove smrti je kasnije postao praznik (urs), kada se slavilo njegovo sjedinjenje s Bogom i njegovo posredništvo na nebu u korist sledbenika.[2]


Derviš kroti lava i tigra, mogulska umetnost, oko 1650.
Razni oblici okupljanja u cilju zajedničkog bogosluženja karakterisali su većinu sufijskih zajednica; tipični su zikr-obredi praćeni dugim muzičkim predstavama (Mehfil-E-Sama). Sve to je izazivalo neprijateljstvo zvanične uleme, čuvara rituala molitve. Posebno su u onim delovima sveta gde je islamizacija tek otpočela, sufijski šejhovi, sa svojom harizmom, sledbenicima i veselim ceremonijama su privlačili pažnju i simpatije mnogo više od uleme. Budući da je islam, uz malo izuzetaka (Španija, Indija), bio državna religija, sufije su predstavljale izazov ne samo ulemi već i državnim vlastima. Ponekad su sufije sarađivale sa pobožnim vladarima, a ponekad odbijale učešće u dvorskom životu.[2]
Tokom čitavog srednjovekovnog perioda, doktrinarne raspave su pratile velike šejhe i njihove sledbenike. Izuzetno poštovanje ukazivano učitelju učinilo je neophodnim razlikovanje između njega i Proroka koji je, u srcima muslimana, bio iznad svih. Prvobitni islam je strogo zabranio obožavanje Muhameda ili bilo kog drugog čoveka. Pa ipak su se sufije molile Proroku, kao i preminulim svecima. Ortodoksni muslimani su protestvovali protiv takvih preterivanja, što je dovelo do pokušaja da se odvoji pojam »svetac« od pojma »prorok«, da se jedan uzdigne a da se pri tom drugi ne omalovaži. Šiiti su, sa svoje strane, zbog privrženosti Proroku i njegovoj porodici, svoje molitve i verski život usmeravali prema Aliju i njegovim potomcima, imamima. Po njihovom mišljenju, preterano ukazivanje poštovanja Proroku i obožavanje svetaca odvlačilo je pažnju od skrivenog imama i zbog toga su ga smatrali grešnim. Pošto su skoro svi sufijski učitelji podržavali verovanja i ritualni obrazac sunitskog islama, razvoj šiitskog sufizma je uvek bio fenomen manjeg značaja.[2]
Važno je pomenuti da je islamski misticizam postojao i van utvrdenih verskih bratstava. Sufizam su predstavljali i »sveti lakrdijaši«, duhovni ekscentrici koji su namerno i otvoreno kršili norme prihvatljivog socijalnog ponašanja. Poznati pod imenom malamatije ili kalanderi, ovi lutajući derviši, koje su Evropljani nazvali fakirima, ismevali su čak i život u sufijskim zajednicama okupljenim oko nekog svetog groba pod vođstvom čuvenog šejha. Oni su oličavali povratak idealima ranijih sufija čiji se asketski život razlikovao od svetovne pobožnosti Bagdada IX veka.[2]

Moderni period


Turski derviš, oko 1860.
Vreme najvećeg uticaja mističkih bratstava podudarilo se sa regionalnom hegemonijom Osmanskog, a zatim Mogulskog carstva, odnosno, trajalo je otprilike od 1500. do 1800. Broj muslimana koji su bili povezani sa sufijskim redovima u to vreme prevazilazio je polovinu populacije, pa čak dostizao i neverovatnih 80%.[2] Jedan od osnovnih uzroka ležao je u značajnoj ulozi sufijskih bratstava u ekspanziji islama. Ona su poslužila — bilo da se radi o panislamskim redovima kao što su radirije i rufaije, koji su omogućili islamizaciju Anadolije i zapadne Afrike, ili lokalnim, kao što su badavije ili šadilije, koji su ojačali privrženost islamu u Egiptu, i Magrebu — kao sredstvo kojim je islam osvojio brojna nova georafska područja. Važnu ulogu u Indiji su odigrali sufije-propovednici, pripadnici bratstava čistija i suhravardija, oko čijih su grobova nastajali kompleksi zgrada i zajednice njihovih sledbenika širom severne Indije. Isto tako, u jugoistočnoj Aziji, koja se sve do kasnog XVI veka odupirala islamizaciji, upravo su kadiritski i šataritski učitelji uspeli da prodru u složen sistem hinduističko-javanskih verovanja, da preobrate stanovništvo i da lokalne ustanove pretvore u strukture sufijskih naselja i medresa.[2]
Šta se desilo sa sufizmom posle toga, posebno u toku evropske ekspanzije, nije sasvim jasno. Dva međusobno povezana toka mišljenja su u velikoj meri doprinela negativnoj oceni kasnije uloge bratstava: (1) vahabiti, koji su se pojavili u Arabiji u XVIII veku kao puritansko-reformistički pokret, osudili su sufizam, kao i sve ostale pojave u islamu koje su izmenile veru koju je Muhamed objavio u VII veku ili joj nešto dodale. Verska bratstva su bila osudena ne samo za sinkretističko razvodnjavanje islama nego i kao jedan od uzroka političko-vojne slabosti vladajućih grupa u muslimanskim zemljama u sukobu sa Evropljanima. (2) Evropski naučnici su potvrdili sud vahabita, veličajući formativni period teorijskog sufizma, dok su kasniji razvoj i istoriju bratstava potcenjivali.
U Indiji, u XVIII veku, živela su dvojica velikana koji spadaju u najsvetlija imena islamske istorije. Oni su bili povezani i sa teorijskim sufizmom i sa organizovanjem redova: Abdelkadir Bedil (u. 1721) i šah Valilah Dihlavi (Walillah Dihlawi; u. 1762).


Bektašijska tekija u Vlori.
Tokom XIX veka, sufizam je odigrao značajnu ulogu u oživljavanju islamske samosvesti i mobiliziranju otpora evropskom kolonijalizmu. Pri tom su oni, kao i neki drugi pokreti (mahdisti i prohalifatski pokret), bili preusmereni na nemističku sferu aktivnosti, tj. džihad ili sveti rat protiv nevernika, u čemu su, uprkos međusobnih razlika, delili sličnu ideologiju sa vahabitima. Predanost sufizmu i militantnom antikolonijalizmu karakterisala je severnoindijski muslimanski pokret mudžahidina (mugahidin — »sveti ratnici«) koji su bili opisivani kao neosufije i neovahabiti. Naklonjenost sufizmu i antikolonijalizmu karakterisala je i nekoliko afričkih reformatora XIX veka, od Usmana dan Fodija koji je pripadao kadirijama, do al-Hadža Omara Tala iz neosufijskog bratstva tidžanija. Čak i afrički redovi, koji su se posvećivali klasičnim mističkim traganjima i izbegavali vojne konfrontacije, nisu mogli izbeći da budu uvučeni u sukobe hrišćana i muslimana.[2]
U islamskom svetu danas organizovani sufizam nema onu političku moć kakvu je imao u XIX veku. S jedne strane, u pojedinim redovima su se sačuvale izdvojene manifestacije tradicionalnih oblika udruživanja, autoriteta i učenja, na primer, šeih Ahmed al-Alavi iz reda darkavija inspirisao je mnoge Evropljane, uključujući engleskog orijentalistu M. Lingsa, dok su, s druge strane neosufijski učitelji kao što su Idries Šah, Pir Vilajet Kan i Sem Luis (Sam Lewis), pokušali da predstave sufizam Evropljanima i Amerikancima.[2]
Učenje i praksa[uredi - уреди]

Sufizam se zasniva na učenju o bliskosti Boga. U jednom kuranskom stihu koji je drag sufijama, Bog kaže: „Mi stvorismo čoveka i svakako znamo koje zebnje razdiru njegovu dušu, jer Mi smo bliži njemu nego njegova žila-kucavica" (Sura 50:16).[3] Jedan od izvora sufizma u Kuranu se nalazi u preporuci da se praktikuje zikr, koji znači pamćenje, kontemplaciju ili prizivanje Boga.[4] U sufijskoj praksi, to može biti praćeno molitvenim brojanicama, kontrolom disanja, muzikom ili okretnim plesom po kojem znamo Mevlevije. Kroz molitvu i meditaciju sufiji su želeli ponirati sve dublje u Božju ljubav. Molitva sufijske učiteljice iz osmog stoleća Rabie al-Adavije bila je: "O Bože, ako te obožavam iz straha od pakla, tada daj neka u paklu izgorim, ako te obožavam radi nade u raj, onda mi ga ne daj. No ako te obožavam zarad tebe samoga, ne ustegni od mene svoju vječnu krasotu!"[5]
Ideje sufičkog misticizma bliske su stavovima indijske religiozne filozofije. Ta se srodnost zasniva i na izvornim neposrednim kontaktima.[6] Jedno od učenja koji su sufiji usmeno prenosili s kolena na koleno bilo je učenje o Eneagramu pomoću kojeg se pomagalo ljudima na putu prema Bogu. Duhovna staza je bila raznoliko shematizovana od strane raznih pisaca sufijskih priručnika. Stanice (makamaš) do kojih su askete stizale na putu, i Bogomdano stanje (ahval) javljaju se u različitom broju. Abu Nasr al-Saraj (umro 988), navodi ovih sedam stanica:[3]

pokajanje
apstinencija
asketizam
siromaštvo
strpljenje
uzdanje u Boga
zadovoljština

Stanja su mnogo više personalizovana i neuhvatljivija nego stanice. Saraj navodi njih deset:
stalna pažnja
približnost
ljubav
strah
nada
želja
porodičnost
smirenost
kontemplacija
izvesnost
Međutim, mistična poezija, kao što su matnave „Mesnevije" Mevlane Dželaludina Rumija i Faridudina Atara „Sastanak ptica“, unosi u široke krugove više lepote sufizma nego bilo koji sufijski priručnici.[3]
Odnos islama i sufirzma po sufizmu[uredi - уреди]

Osim što se riječ "sufizam", kojima se danas najčešće imenuje shvatanje, tumačenje i prakticiranje Islama od strane muslimana koji se nazivaju sufije ili derviši, vezuju za značenje "čistoća", one se, takođe, vezuju i za značenje "obući na sebe vunenu odjeću". Ovo, drugo značenje asocira na asketizam, a nastalo je zbog toga što su prve sufije nosili grubu vunenu odjeću. Međutim sufizam se ne može izjednačiti sa asketizmom, jer se neki elementi asketizma javljaju u sufiskom učenju samo kao sredstva i metode da bi se postigli određeni ciljevi. Dakle sufizam je mnogo širi pojam od asketizma. Isto tako se niti pojam misticizam ne može izjednačavati sa sufizmom, iako se to redovito čini. Pojam misticizam označava nešto što je nepoznato, tajnovito, izvanosjetilno, odnosno preciznije rečeno taj termin označava ljude, pravce, pokrete, tehnike i metode koji nastoje da dosegnu nevidljivi svijet, da uspostave kontakt sa njim i da otkriju njegove tajne. Istina je da sufizam ima to svojstvo da želi da uroni u dubinska značenja i shvatanja Allahovih dž.š. Ajeta i u Kur’anu Časnom i u univerzumu. Istina je i to da sufije nastoje preći barijeru koja odvaja nevidljivi svijet (gajb) od vidljivog svijeta. Ali i u ovom slučaju kao i u prethodnom riječ je o sredstvu, a nikako ne o cilju. Prave sufije ne žele da ostanu na stepenici saznanja o stvorenjima koja egzistiraju u nevidljim svjetovima, oni žele da za sobom ostave sve svjetove stvorenja da ih oni ne bi "ometali" u približavanju Stvoritelju. Svi svjetovi, sva stvorenja i sva bogastva i riznice na njima - sve to za pravog sufiju ne znači ništa bitno i značajno, njega interesuje jedino Gospodar odnosno Stvoritelj svega toga. Čak i sve posebne sposobnosti (kerameti) za pravog sufiju samo su sredstva, a nikako ne ciljevi na njegovom putu. Njegov cilj samo je jedan - Allahovo dž.š. Zadovoljstvo. Jasno je dakle da se sufizam ne može objašnjavati niti sa jednim od pojmova "asketizam" i "misticizam" niti sa njima izjednačavati. On je po sufizmu viši od njih. Najbliže objašnjenje pojma sufizam po sufizmu bi bilo da je to islamski ezoterizam - unutrašnje shvatanje islama.
Da bismo pokušali objasniti šta je to što se obično imenuje imenima "sufizam", najbolje je da koristimo jedan drugi pojam, koji je isto tako mnogo u opticaju, a to je "tarikat". Ova riječ potiče od arapske riječi "tariq" koja znači put, prolaz od nečega ka nečemu i upravo njome se na najbolji način može definirati ono što je predmet našeg sadašnjeg razmišljanja.
Pojmovi "tesavuf", "sufizam", "tarikat" ne označavaju ništa drugo do jedan sistem shvatanja, radnji i postupaka kojima se Allahov dž.š. rob želi približiti svome Gospodaru , te zadobiti i uvećati Njegovu ljubav i Njegovo zadovoljstvo. Znači "tarikat" je "putovanje ka Allahu dž.š.", a i sama riječ "derviš" ima značenje "putnik".
Odavde se vidi da se u stvari pojmovi "Islama" (potpune predanosti Bogu), kao prirodne vjere čovjekove i "tarikata" (putovanja u Božiju blizinu) nikako ne mogu razdvojiti.
Tarikat, shvaćen u širem smislu riječi kao univerzalni put približavanja Allahu dž.š., nije ništa drugo do islam (zato što se svako ko iskreno i dosljedno živi u islamu de facto približava Allahu dž.š.). Tarikat shvaćen u užem smislu riječi kao tradicija, učenje i praksa derviša (sufija), nije opet ništa drugo do samo jedna dimenzija islama i to ona duhovna. Ovo najbolje potvrđuje izreka:'Šerijat može bez tarikata ali tarikat ne može bez Šerijata!

Moderni sufistički pokreti

Nakšibendije - trenutačno je najpopularniji sufistički pokret u Bosni i Hercegovini
Čišti - je prvi sufistički pokret koji je došao u zapadnu Evropu (1913. godine).
Kadirija - je decentralizirani sufistički pokret.
Kalandarija - je sufistički pokret koji je bio veoma popularan u Centralnoj Aziji i Iranu.
Suhravardija - je sufistički pokret koji je nastao u Iraku.
Šadilija - je sufistički pokret koji je bio popularan prije svega u severnoj Africi iz koje se raširio po svetu.

Poznati sufiji

Hasan al-Basri (umro 728), jedan od ranih muslimanskih asketa
Rabija al-Adevija (umrla 801. godine), sufi svetica
Mansur al-Haladž (857-922), mistik, mučen i pogubljen u Bagdadu
Al-Gazali (1058-1111), filozof i teolog
Ibn Arabi (1165-1240), filozof koji se često smatra najvećim islamskim mistikom.


Tekst je preuzet s Wikipedije, ograđujemo se od svega što piše, i ovaj post je samo u cilju informisanja ljudi o historijatu i suštini sufizma.

Šta je tesawuf?

Tesavvuf oslikava duhovna stanja ljudi.  To je krajnja istina za svakog pojedinca koji se oslobodio materijalnih želja i koji je, strogo vodeći računa o svom duhovnom stanju, postao gospodar svoga ja (ego-nefsa).  To je duhovna svjesnost - ruhanijet koja vodi čovjeka prema potpunosti; ukrasi insana sa lijepim ponašanjem i oslobađa ga zabrinutosti sa dunjalukom.  Tek tada će insan stići do krajnjeg cilja, spajanje ili susret sa Voljenim, Allahom, dž.š.

U tesavvufu se ogledaju sva unutarnja stanja insana, u kojima je čovjek u stalnoj borbi protiv svoga nefsa - ja.  Ova borba se sastoji od čuvanja od dunjalučkih želja i skidanje perdi (zastora) koja su prouzorkovana željama tijela.  Tek kada se čovjek oslobodi tih prepreka on počne da diše punim plućima a da živi život u svojoj cjelosti.  Zato je osnov život sufije ovaj hadis-i kudsi:  „Niti Moja nebesa niti zemlja ne mogu da Me sadrže, već samo srce Moga roba mu'mina“.



Kao takav tesavvuf je od početka vezan sa objavom Kur'ana i islamskim propisima.  Sufije smatraju da je tesavvuf suština Islama, i za to koriste Kur'an i hadis kao delil (dokaz).

Kur'an

U Kur'anu, a.š., se nalazi jedan veliki broj dokaza za duhovnu interpretaciju istog.  Dolje navedeni ajeti su jedan manji pregled mogućih duhovnih-ezoteričnih objašnjenja same Allahove riječi:

„Vi njih niste ubijali nego Allah; i ti si nisi bacio, kad si bacio, nego je Allah bacio, da bi vjernike lijepom kušnjom iskušao – Allah zaista sve čuje i sve zna.“ El-Enfal, 17.

U ovom slučaju Allah, dž.š. se obraća Hz. Muhammedu, s.a.v.s, objašnjavajući naredbu koju je Hz. Pejgamber, s.a.v.s, dobio tokom bitke na Bedru da uzme pregršt pijeska i da ga baci prema linijama dušmana.  Naravno, kako znamo bitka je dobivena.  Sufije ovaj ajet objašnjavaju kao dokaz o direktnoj Allahovoj intervenciji i Njegovoj svemoći u svim zbivanjima.  Insan je u Allahovoj ruci kao kalem u ruci pisara, kalem se miče ali pisar je taj koji drži pod kontrolom poteze.

„Allah je izvor svjetlosti nebesa i zemlje! Primjer svjetlosti Njegove je udubina u zidu u kojoj je svjetiljka, svjetiljka je u kandilju, a kandilj je kao zvijezda blistava koja se užiže blagoslovljenim drvetom maslinovim, i istočnim i zapadnim, čije ulje gotovo da sija kad ga vatra ne dotakne; sama svjetlost nas svjetlošću!  Allah vodi ka svjetlosti Svojoj onoga koga On hoće.  Allah navodi primjere ljudima, Allah sve dobro zna.“ En-Nur, 35.

„A Allahov je i istok i zapad; kuda god se okrenete, pa – tamo je Allahova strana (lice). – Allah je, zaista, neizmjereno dobar i On sve zna.“ El-Bekare, 115.

Sufije su bazirali dva koncepta vahdetu-l-vudžud (jedinstvo bitka), i vahdetu-š-šuhud (jedinstvo svjedočenja) na gore navedene ajete.

Dalje, pojam Allahove ljubavi je isto od centralne važnosti, a ta ljubav je u oba smjera. Allahova ljubav prema potpunom čovjeku (insan-i kamil) i ljubav potpunog čovjeka prema Allahu, dž.š.

„O vjernici, ako neko od vas od vjere svoje otpadne – pa, Allah će, sigurno, umjesto njih dovesti ljude koje On voli i koji Njega vole, prema vjernicima ponizni, a prema nevjernicima ponositi; oni će se na Allahovom putu boriti i neće se ničijeg prijekora bojati.  To je Allahov dar, koji On daje kome hoće – a Allah je neizmjerno dobar i zna sve.“ El-Maide, 54.

„Zar ne znaju nevjernici da su nebesa i zemlja bili jedna cjelina, pa smo ih Mi raskomadali, i da Mi od vode sve živo stvaramo?  I zar neće vjerovati?“ El-Enbija, 30.

Pored ostalog ovaj ajet sadrži koncept originalne Muhammedove biti (Hakikat- i Muhammedije), koja je prema sufijama satkana u svim sferama kosmosa od najvišeg do najnižeg ranga.  Sve što postoji se razvilo od te biti.  Hz. Muhjiddin Arebi, k.s., je napisao Fususu-l-Hikem, djelo koje je potpuno posvećeno ovoj tematici.

Ima još mnoštvo ajeta koji sufije koriste da bi objasnili razne pojmove i pravila na njihovom putu, na primjer kao tevba, magfiret, istikamet, jekin, tevekkul i drugi:

„O vi koji vjerujete, učinite pokajanje (tevbu) Allahu iskreno, da bi Gospodar vaš da bi preko ružnih postupaka vaših prešao i da bi vas u džennetske bašče, kroz koje će rijeke teći, uveo, na Dan na kojem Allah neće osramotiti Vjerovjesnika i one koji su zajedno sa njim vjerovali, svjetlo njihovo će iće ispred njih i sa njihove desne strane...“ Et-Tahrim, 8.

„O narode moj, molite Gospodara svoga da vam oprosti, i pokajte Mu se, a On će vam slati kišu obilnu i daće vam još veću snagu, uz onu koju imate, i odlazite kao mnogobošci!“  Hud, 52.

„O vjernici, budite strpljivi i izdržljivi, na granicama bdijte i Allaha se bojte, da biste postigli ono želite!“ Alu Imran, 200.

„ ...i sve dok si živ Gospodaru svome se klanjaj!“ El-Hidžr, 99.

„Njegovo je ono što je na nebesima i na zemlji!  A oni koji su kod Njega ne zaziru da Mu se klanjaju i ne zamaraju se, hvale Ga noću i danju, ne malaksavaju.“ El-Enbija, 19.-20.

Hadis-i Kudsi

Sljedeći izvor tesavvufskih nauka je Hadis-i Kudsi i ovaj dolje navedeni sadrži jednu glavnu-centralnu misao:  „Bio sam sakrivena hazna i volio sam da budem spoznan. Zato sam stvorio sve što postoji da budem spoznan.“  Ove Allahove riječi sadrže osnovni pojam Allahove ljubavi.  Ničega nije bilo prije, osim Allaha, dž.š., a kada je odlučio da stvori sve što je stvoreno, On je stvorio univerzum i u njemu čovjeka.  „...Ničim se Moj rob ne može više Meni približiti nego onim čime sam ga Ja zadužio.  Moj se rob Meni postepeno približava vršenjem nafila pa ga Ja zavolim. A kad ga Ja zavolim, njegova ljubav prema Meni preovladava, pa Ja budem njegov sluh kojim on sluša, njegov vid kojim on vidi, njegova ruka kojom on prihvaća, njegova noga kojom on ide.  Ovakav čovjek ako nešto od Mene zatraži, Ja mu udovoljim, ako se Meni utječe, Ja ga sklonim.“  Ove mubarek riječi podrazumijevaju da oni koji vole Allaha sastajat će se sa Allahom, da oni i njihove želje će nestati u Voljenome, dž.š.  Takve osobe osjete da su samo Allahovo sredstvo, kao što na primjer Allah, dž.š., kaže za Svog Miljenika Hz. Muhammeda, s.a.v.s.:  „On (Muhammed) ne govori po hiru svome.“  En-Nedžm, 3.

Hadis-i šerif


„Ko upozna samoga sebe (svoga nefsa), upoznaje svoga Rabba.“  Ako neko razumije da je niko i ništa onda će potpuno razumijeti da sve ono što postoji pripada samo Allahu, dž.š.  „Vaš najveći neprijatelj su vaše želje.“, ovo je opomena od Hz. Muhammeda, s.a.v.s., cijelom čovječanstvu da se bori protiv niskih želja i da očisti svoju dušu i srce.

Priredio:  šejh Luan Strinić

Preuzeto i obrađeno iz:

Islamic Mysticism and Bektashism, Baba Rexhep

Anahatlariyla Tasavvuf ve Tarikatlar, Prof. Dr. H. Kamil Yilmaz

Saturday, April 13, 2013

Šejh Edin Urjan Kukavica




Rođen je u Sarajevu 1967. godine. Nekoliko godina pohađa predavanja iz fikha, akaida, Kur’anske logike, hadisa i tefsira kod šejh Akbar Aydija, a zatim biva pozvan u blizinu Sejjida šejh Mesud-ef. Hadžimejlića.
Bejat svome šejhu daje 2001. godine, koji ga 2006. promovira u svog vekila, a 2008. u šejha tarikat-i nakšibendijje-husejnijje; 2009. godine prima hilafet tarikat-i rifa’ijje-sejadijje, te još jedan hilafet tarikat-i nakšibendijje sa ruku Sejjida šejha Husejna Dža’fera Tajjara. Šejh Edin Urjan Kukavica je pisac, autor dva romana “Prvorođeni Dun’ja” (2001.) i “Beš” (2005.), te nekolicine objavljenih autorskih djela “Bajramijje-melamijje – Hamzevijje” (2009.) i knjiga prijevoda, mahom tesavvufske literature: Seyyed Hossein Nasr, “Živi sufizam” (2004.), “Uvod u islamske kozmološke doktrine” (2007.), “Islamska umjetnost i duhovnost” (2007.); Titus Burckhardt, “Alkemija – znanost o kosmosu, znanost o duši” (2005.), “Sveta umjetnost na Istoku i na Zapadu” (2005.), Kathleen Seidel, “Sufijski kuhar – kako dočekati i ugostiti musafira” (2008.), Behauddin Veled, “Ma’arif – knjiga iz bunara” (2008.)... te velikog broja tekstova. Još nekoliko njegovih romana, autorskih djela i knjiga prijevoda čeka na objavljivanje.

Tuesday, February 19, 2013

TESAVVUF - Priredio: Sead ef. Jasavić, prof. fikha


Tesavvuf je praktična islamska nauka koja se bavi duhovnim odgojem čovjekove duše. Jedan od vrlo važnih termina u tesavvufu je "borba sa samim sobom" tj. sa svojim strastima i svim negativnostima u sebi. 


Islamski učenjaci razilaze se na nekoliko mišljenja kada je u pitanju osnova iz koje je izvedena riječ ''sufizam''. Jedni smatraju da je riječ ''sufizam'' izvedenica iz riječi es-safa što označava bistrinu i čistoću – uma i srca. Drugi smatraju da je riječ sufizam izvedenica iz riječi es-saff, zbog toga što su u pitanju ljudi koji su uvijek u prvom saffu pred Allahom, dž.š. Treći kažu da je sufijom nazivan svaki onaj koji je ličio na siromašne ashabe koji su bili ehlu-sofa (siromašni stanovnici Poslanikove, s.a.v.s., džamije). 

Četvrti kažu da su sufije nazvane tim imenom zbog toga što su nosili odjeću od sufa – vune. Peti kažu da je riječ "sufizam" preuzeta iz grčkog jezika od riječi "SOPH" (sofisti), što u prijevodu znači mudrost. 

Sve u svemu, za života Poslanika, s.a.v.s., nije zabilježeno nikakvo postojanje imena sufija – tesavvuf – tekija itd. Sve su to imena i termini koji su nastali nakon njegove, s.a.v.s., smrti. Poslanik, s.a.v.s., kao i njegovi ashabi, znali su samo za džamije – mesdžide. ''Tekija'' je za njih bila nepoznanica! 

''Sufijski tarikat'' u početku je bila škola koja se koncentrira oko misli i smjernica nekog učenjaka koji ima poseban metod u usmjeravanju učenika ka usavršavanju znanja i prakse. Kada su se pojavili ovi tarikati, u početku su to bile samo škole duhovnih, moralnih i metodoloških smjernica. Nisu bili u međusobnoj kontradiktornosti u odnosu na akaidske i šerijatske propise. Razlika je bila samo u načinu vaspitanja i dovođenja učenika do puta Istine, kao i moralnog savršenstva – što se kasnije gotovo sve izvitoperilo! 

Što se tiče onoga po čemu su sufije – derviši u globalu postali poznati, poput: odvajanje od svijeta, odlazak u zabačena mjesta, celibat i neženstvo, nerad i ljenčarenje, konzumiranje duhana i alkohola, puštanje brkova a brijanje brada, pisanje hamajlija, huktanje, skakanje, tresenje, probadanje tijela željeznim predmetima, kult mrtvaca i turbeta – primijetit ćemo da je sav taj ''sufijski nauk'' mahom preuzet od kršćanskih svećenika, hinduskih brahmana, jehudskih monaha i budističkih isposnika, a nikako od Poslanika, s.a.v.s., i njegovih ashaba, r.a.! Omiljena sufijska mjesta su turbeta i kaburi evlija. Gdje god oni vode glavnu riječ, oni podižu kabure, ograđuju ih, uljepšavaju i osvjetljavaju, a poznato je da se u islamskom svijetu širk (obožavanje mimo Allaha - nevjerstvo) najviše čini kod kabura. Kod njih prizivaju mrtve šejhove od kojih se traži porod, opskrba, kiša, sreća, uspjeh i sl. 

Allah, s.v.t., onima koji tako misle poručuje: 
"Vi se, mimo Allaha, kumirima klanjate i laži smišljate. Oni, kojima se vi, mimo Allaha, klanjate ne mogu vas nikakvom hranom nahraniti; vi hranu od Allaha tražite i Njemu se klanjate i Njemu zahvalni budite! Njemu ćete se vratiti." (el-Ankebut, 17.); 

„Iskreno ispovijedanje vjere dug je prema Allahu! A onima koji pored Njega sebi uzimaju evlije (zaštitnike), i govore: "Mi im se klanjamo samo zato da bi nas što više Allahu približili" – Allah će njima, zaista, presuditi o onome u čemu su se oni razilazili." (Ez-Zumer, 3.) 


Šejhul-islam Ibn Tejmijje, rhm., kaže: ''Fanatizam i pretjerivanje karakteristično je za dvije skupine islamskog ummeta: 
za jedan dio zabludjelih šiija koji poslanicima i imamima iz ehlul-bejta pripisuju Allahovo, dž.š., svojstvo uluhijjeta (obožavanja), 
kao i jedan dio sufija džahila koji također gaje slično ubjeđenje po pitanju Allahovih poslanika i dobrih ljudi.'' (Pogledaj: Medžmu'ul-fetava, 1/66.) 



Šejhul-islam Ibn Tejmijje, rhm., kaže: ''Kod devijantnih sufija više dominira želja za slušanjem pjesama i stihova negoli želja za slušanjem Kur'ana i zikra!'' (Pogledaj: Medžmu'ul-fetava, 2/43.) 


Šejhul-islam Ibn Tejmijje, rhm., kaže: ''Veliki broj sufija kudi razum i smatra ga niskim i ništavnim, i smatraju da se visoka stanja i stepeni ne postižu razumom, već baš njegovim nestankom i gubitkom. Prihvataju i potvrđuju stvari koje zdrav razum nikada ne bi prihvatio, i često znaju hvaliti opijenost i ludilo...'' (Pogledaj: Medžmu'ul-fetava, 3/338.) 


Neki od najpoznatijih sufijskih tarikata: 

1. Kadirijski tarikat 
2. Rufa'ijski tarikat 
3. Bedevijsko-ahmedijski tarikat 
4. Šazilijski tarikat 
5. Mevlevijski tarikat 
6. Nakšibendijski tarikat 
7. Bektašijski tarikat 
8. Ni'imetullah tarikat 
9. Tidžanijski tarikat 
10. Džerrahijski tarikat 

U Bosni su najzastupljeniji sljedeći tarikati: 

- Nakšibendijski tarikat: Sarajevo, Visoko, Busovača, Fojnica, Bilalovac, Milodraže, Merdani, Gorica, Kakanj, Zenica, Ričica, Tešanj, Travnik, Mostar, Tuzla, Gornja Tuzla, Olovo, Živinice, Kladanj, Banovići, Gračanica kod Tuzle, Zvornik, Ključ, Bužim, Cazin. 

- Kaderijski tarikat: Sarajevo, Travnik, Pazarić. 

- Rufa'ijski tarikat: Sarajevo, Vareš, Srebrenik. 

- Šazilijski tarikat: Tuzla – Dubrave. 

(Pogledaj: ''Pregled mjesta održavanja zikra u BiH'', novine ''Kelamul-Šifa'', br. 9, proljeće 2006.) 



Jedini ispravni tarikat – pravac 

Jedini ispravni tarikat jeste tarikat i pravac ehli-sunneta vel-džemata koji se ogleda u doslovnom slijeđenju potvrđene prakse Allahovog Poslanika, s.a.v.s., kako javno tako i tajno, kako svojom nutrinom tako i svojom vanjštinom, kao i slijeđenju puta i staze prvaka ove vjere – muhadžira i ensarija. 

Sljedbenici tarikata ehli-sunneta vel-džemata drže se vasijjeta i oporuke posljednjeg Allahovog Poslanika, s.a.v.s., koji je rekao: 
''Strogo se pridržavajte mog sunneta, kao i sunneta pravovjerno upućenih halifa nakon mene; čvrsto se držite toga, i prihvatite se toga očnjacima svojim! Strogo se čuvajte izmišljotina, jer je svaka izmišljotina novotarija, a svaka novotarija vodi u Vatru!'' (Sahih: Ebu Davud, Tirmizi, Ibn Madže, Ahmed) 

Sljedbenici tarikata ehli-sunneta vel-džemata znaju da je najvredniji govor – Allahova, dž.š., Knjiga, i da je najbolja uputa – uputa Muhammeda, s.a.v.s. Oni daju prednost Allahovim, dž.š., riječima nad bilo čijim drugim govorom, i daju prednost sunnetu i praksi Muhammeda, s.a.v.s., nad bilo čijom drugom i drugačijom praksom! Zbog ovoga se zovu ehlul-Kur'an i ehli-sunnet! 
je rekao: ''Najsavršenijeg i najljepšeg imana su oni koji su najljepšeg ponašanja i ahlaka!“ 

Dakle, ehli-sunnet vel-džemat su ljudi koji slijede Kur'an i sahih-sunnet, onako kako su ga prve generacije islama (selef), tumačile i slijedile, a ne kako ga tumače ili praktikuju oni koji nisu selef ovoga ummeta! 

Molimo Allaha, dž.š., da nas uputi istini i Pravome putu! Amin! 

Priredio: Sead ef. Jasavić, prof. fikha